hastaların mental sağlıklarını iyileştirmeyi amaçlıyor.
Hastalar için sanal doğa deneyimi
University of Utah Health’teki araştırmacılar, sanal gerçeklik (VR) kullanarak hastanede uzun süre kalan epilepsi hastalarına doğanın bir parçası olma deneyimi sunmayı hedefliyor. Hastalar, bir VR başlığı takarak, doğa manzaralarını deneyimleyerek 15 dakika boyunca hastane odalarının sıkıcılığından uzaklaşıyorlar.
Bu çalışma, VR’nin hastaların depresyon semptomlarını azaltıp azaltamayacağını ve yaşam kalitelerini iyileştirip iyileştiremeyeceğini araştırıyor. Uzun hastane kalış sürelerinin mental sağlık üzerindeki olumsuz etkileri dikkate alındığında, bu tür bir deneyimin potansiyel faydaları önem kazanıyor.
İlk kez derin beyin kayıtları ile VR deneyimi
Bu çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, VR doğa deneyiminin derin beyin yapılarından alınan elektrot kayıtlarıyla eşzamanlı olarak incelenmesi. Epilepsi tedavisi için halihazırda yerleştirilmiş elektrotlar sayesinde, araştırmacılar hastaların beyin aktivitelerini gerçek zamanlı olarak gözlemleyebiliyor.
Önceki doğa deneyimlerinde genellikle anketler, kafa derisi kayıtları veya fMRI makineleri kullanılıyordu. Ancak derin beyin kayıtları, VR deneyimi sırasında ve sonrasında meydana gelen değişiklikleri daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirme imkanı sunuyor.
Doğa ile şehir ortamları arasındaki farklar
Katılımcılar, VR başlığı aracılığıyla doğal bir şelale veya bir kentsel ortam deneyimi yaşayarak, iki farklı çevrenin ruh hali, stres, dikkat ve beyin aktivitesi üzerindeki etkilerini karşılaştırma şansı buluyor. HabitatXR isimli prodüksiyon şirketi, yüksek çözünürlüklü 3D videolar ile bu deneyimi oluşturuyor.
Hastalar, sırasıyla doğal ve kentsel ortamları deneyimleyerek, bu iki durum arasındaki ruh hali değişikliklerini rapor ediyorlar. İlk sonuçlar, doğa deneyiminin stres seviyelerini azalttığını ve olumsuz duyguların daha düşük olduğunu gösteriyor.
Beyin aktivitelerinde gözlemlenen değişiklikler
Implante edilmiş elektrotlar, araştırmacıların hastaların VR doğa deneyimi sırasında ve sonrasında beyin aktivitelerini izlemelerine olanak tanıyor. İlk gözlemler, doğa deneyimi sırasında beyin dalgalarında artış olduğunu ve bu durumun ruh hali ile bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Özellikle, doğa deneyimi sırasında alfa beyin dalgalarının arttığı tespit edildi. Bu durum, dikkat sisteminin dinlenmesine ve resetlenmesine yardımcı olabileceği düşünülüyor. Hastaların, doğa deneyiminden sonra dikkat dağıtıcı veya çelişkili bilgileri daha iyi yönetebildikleri gözlemleniyor.
VR’nin potansiyeli ve geleceği
Bu çalışmanın bulguları, VR doğa deneyiminin, sınırlı doğa erişimi olan bireyler için terapötik bir araç olarak kullanılma potansiyelini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, VR’nin doğanın faydalarını, uzun süre kapalı kalan insanlara ulaştırma yollarını araştırmayı sürdürüyorlar.
VR, doğayı deneyimleme imkanı bulamayan hastalar için anlamlı bir çözüm sunuyor. Ancak gerçek doğa deneyiminin yerini tutamayacağı vurgulanıyor. Araştırmacılar, doğaya erişimin bir lüks değil, bir gereklilik olduğunu savunuyorlar ve herkesin doğanın faydalarına ulaşabilmesini umuyorlar.
